Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής μέχρι την σύσταση της Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης η οποία προβλέπεται στο βιβλίο πέμπτο του ν. 5314/2026 (βλ. άρ. 659 επ.), ασκεί τις αρμοδιότητες της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α.. Ειδικότερα, το Τμήμα Εποπτείας Ο.Τ.Α. της Απ.Δ.Α. ασκώντας τις αρμοδιότητες του ανωτέρω νόμου, του πδ 135/2010 και του άρθρου 12 του ν. 4915/2022 διενεργεί έλεγχο νομιμότητας και πειθαρχικό έλεγχο των αιρετών οργάνων διοίκησης των Ο.Τ.Α. σύμφωνα με τα όσα ορίζουν οι διατάξεις των νόμων 5314/2026 και 3852/2010.
Ειδικότερα, μέχρι την έκδοση της διαπιστωτικής απόφασης της παρ. 1 του άρθρου 685 του ν. 5314/2026 από τον Υπουργό Εσωτερικών, ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων των Ο.Τ.Α. όπως αναφέρουν οι διατάξεις του άρθρου 727, συνεχίζει να ασκείται σύμφωνα με τα οριζόμενα των διατάξεων των παρ. 1 έως 5 του άρθρου 227 από τον Γραμματέα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης, τις Ειδικές Επιτροπές του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α’ 114), καθώς και τις Επιτροπές Ελέγχου των Πράξεων του άρθρου 68 του Κώδικα Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης (π.δ. 30/1996, Α’ 21), με παράταση της θητείας των μελών τους, μέχρι την κατάργησή τους, με την απόφαση της περ. β).
Κατά τις κείμενες διατάξεις δε της παρ. 3 του άρθρου 689 του ν. 5314/2026: «Ο έλεγχος νομιμότητας δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση του οργάνου, ούτε να υπεισέρχεται σε κρίσεις για τη σκοπιμότητά της ή να θίγει τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των δήμων, των περιφερειών και των νομικών προσώπων αυτών».
Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 227 του ν. 3852/2010: «1. Οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον μπορεί να προσβάλει τις αποφάσεις των συλλογικών ή μονομελών οργάνων των δήμων, των περιφερειών, των νομικών προσώπων αυτών, καθώς και των συνδέσμων τους, για λόγους νομιμότητας, ενώπιον του Επόπτη Ο.Τ.Α., μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών από τη δημοσίευση της απόφασης ή την ανάρτησή της στο διαδίκτυο ή από την κοινοποίησή της ή αφότου έλαβε πλήρη γνώση αυτής. Ατομικές πράξεις κοινοποιούνται στον ενδιαφερόμενο με απόδειξη παραλαβής και αναφέρουν υποχρεωτικά ότι κατ’ αυτών χωρεί ειδική προσφυγή για λόγους νομιμότητας ενώπιον του Επόπτη Ο.Τ.Α. μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών. 2. Προσφυγή επιτρέπεται και κατά παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας των οργάνων της προηγούμενης παραγράφου. Στην περίπτωση αυτή η προσφυγή ασκείται εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την παρέλευση άπρακτης της ειδικής προθεσμίας που τυχόν τάσσει ο νόμος για την έκδοση της οικείας πράξης, διαφορετικά μετά την παρέλευση τριμήνου από την υποβολή της σχετικής αίτησης του ενδιαφερομένου […]. 4. Δικαίωμα για την άσκηση της ειδικής διοικητικής προσφυγής τεκμαίρεται ότι έχουν όλοι οι αιρετοί του οικείου δήμου ή περιφέρειας, ανεξάρτητα από το εάν έλαβαν μέρος στη συνεδρίαση κατά την οποία ελήφθη η προσβαλλόμενη απόφαση, εφόσον δεν την υπερψήφισαν. Δικαίωμα έχουν ομοίως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση πρώτου ή δεύτερου βαθμού, καθώς και νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που επιδιώκουν σύμφωνα με το καταστατικό τους περιβαλλοντικούς, πολιτιστικούς και εν γένει κοινωνικούς σκοπούς. 5. Ο Επόπτης Ο.Τ.Α. αποφαίνεται επί της προσφυγής μέσα σε αποκλειστική προθεσμία δύο (2) μηνών από την υποβολή της. Αν παρέλθει η ανωτέρω προθεσμία χωρίς να εκδοθεί απόφαση θεωρείται ότι η προσφυγή έχει σιωπηρώς απορριφθεί […]».
Η προαναφερθείσα διαπιστωτική απόφαση της παρ. 1 του άρθρου 685 του ν. 5314/2026, δεν έχει εκδοθεί μέχρι τη σύνταξη του παρόντος. Επίσης, σύμφωνα με την περ. 144 της παρ. Β του άρθρου 773 του ν. 5314/2026, το άρθρο 228 του ν. 3852/2010, έχει καταργηθεί από την 29η Ιουνίου 2026 (ημερομηνία έναρξης του νόμου 5314/2026). Επιπρόσθετα, σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 27/2018 (Α.Δ.Α: 6ΖΝ1465ΧΘ7-Δ51) εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών η οποία είναι ακόμα σε ισχύ: Μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας ΟΤΑ, η άσκηση ειδικής διοικητικής προσφυγής δεν αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση ένδικων βοηθημάτων ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων […]. Επίσης, κατά τη μεταβατική περίοδο, ο Συντονιστής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης (σ.σ. νυν Γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης) δεν μπορεί να αναστείλει την εκτέλεση της προσβαλλόμενης πράξης των δήμων και περιφερειών […]. Εξάλλου, όμοιο περιεχόμενο είχε και η υπ’ αριθ. 15/2-2-2011 εγκύκλιος Υπουργείου Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης (ΑΔΑ: 4ΑΛ9Κ-Κ), η οποία δεν έχει ανακληθεί. Συνεπώς, αιτήματα περί αναστολής εκτέλεσης αποφάσεων των Ο.Τ.Α., των νομικών τους προσώπων και των Συνδέσμων, δεν εξετάζονται από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής καθότι δεν έχει αρμοδιότητα να εξετάζει αιτήματα αναστολής όπως προκύπτει από τα παραπάνω, δεδομένου ότι στο πεδίο εφαρμογής των μεταβατικών διατάξεων του άρθρου 727 του ν. 5314/2026, δεν εμπίπτουν οι διατάξεις του άρθρου 228 του ν. 3852/2010 ούτε και αυτές των άρθρων 696 και 697 του ν. 5314/2026.

Εξέταση ενδικοφανών προσφυγών κατά αποφάσεων επιβολής κυρώσεων περί παραβίασης αγορανομικής νομοθεσίας κατά τη διενέργεια εκπτώσεων και προσφορών.

Εξέταση ενδικοφανών προσφυγών κατά αποφάσεων επιβολής κυρώσεων για παράβαση νομοθεσίας περί υπαιθρίου εμπορίου.

Εξέταση ενδικοφανών προσφυγών κατά της πράξης επιβολής προστίμων σε δήμο ή στην Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου (ΕΤΑΔ) Α.Ε. από την αρμόδια λιμενική αρχή σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 17 του π.δ. 71/ 2020 (Α΄ 166).

Εξέταση ενδικοφανών προσφυγών κατά των αποφάσεων των αστυνομικών αρχών που αφορούν τη χορήγηση αδειών ιδρύσεως εκλογικών κέντρων και την έγκριση πραγματοποίησης προεκλογικών ομιλιών, καθώς και τα λοιπά θέματα που ανακύπτουν κατά τη διαδικασία χορήγησης των ανωτέρω αδειών και εγκρίσεων.

Εξέταση ενδικοφανών προσφυγών κατά αποφάσεων επιβολής διοικητικού προστίμου της κυα 45231/2017 εκτός των διοικητικών κυρώσεων οι οποίες έχουν εκδοθεί από την Διεύθυνση Θεσμικών Ρυθμίσεων και Εποπτείας Αγοράς Προϊόντων και Παροχής Υπηρεσιών.

Εξέταση ενστάσεων οι οποίες αφορούν έργα, τα οποία εκτελούνται από τους Δήμους, τις Περιφέρειες, τους συνδέσμους τους και τα νομικά τους πρόσωπα, δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, καθώς και τις επιχειρήσεις τους, με προϋπολογισμό κατώτερο του εκάστοτε ισχύοντος ορίου εφαρμογής των Οδηγιών της Ε.Ε., κατόπιν γνώμης του τεχνικού συμβουλίου της οικείας Περιφέρειας.

Εξέταση ενστάσεων οι οποίες αφορούν εκτελούμενες συμβάσεις μελετών ή παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών με προεκτιμώμενη αμοιβή κατώτερη των πεντακοσίων χιλιάδων (500.000) ευρώ, οι οποίες εκτελούνται από τους δήμους, τις περιφέρειες, τους συνδέσμους τους και τα νομικά τους πρόσωπα, δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, καθώς και τις επιχειρήσεις τους, κατόπιν γνώμης του τεχνικού συμβουλίου της οικείας Περιφέρειας.

Επιβολή προστίμων για παραβίαση αγορανομικής νομοθεσίας αναφορικά με εκπτώσεις, προσφορές και λειτουργία τις Κυριακές.